دیدبان آزار: سه سازمان حقوق بشری در گزارشی که روز پنجشنبه منتشر شد، حمله هوایی اسرائیل در ماه آوریل را که به کشته شدن امال خلیل، خبرنگار لبنانی، و زخمی شدن همکارش زینب فرج انجامید، جنایت جنگی توصیف کردهاند. تحقیقات دیدبان حقوق بشر، عفو بینالملل و دستور کار حقوقی(Legal Agenda) نشان میدهد که اسرائیل این دو خبرنگار را بهطور عمدی و مستقیم هدف قرار داده و آگاه بوده که آنها غیرنظامی هستند. این سازمانها خواستار انجام تحقیقات درباره این حمله بهعنوان یک جنایت جنگی شدهاند. همچنین دیدبان حقوق بشر از دولتها خواسته فروش تسلیحات به اسرائیل را متوقف کنند و مقامهای اسرائیلی مسئول ارتکاب این جرائم را تحت تحریمهای هدفمند قرار دهند.
امال خلیل در سه سال گذشته با پوشش میدانی جنگ و روایت زندگی مردم جنوب لبنان شناخته شده بود و با وجود تهدیدهای متعدد، به کار خود ادامه داد. ویدئوهای متعدی از او، خصوصا در ارتباط با ارتباط عاطفی او با گربههای آسیبدیده در جنگ منتشر شده اشت. کشتهشدن خلیل در این حملات در امتداد کشتار روزنامهنگاران توسط ارتش اسرائیل از اکتبر ۲۰۲۳ است که خبرنگاران را بهطور سیستماتیک در لبنان و فلسطین مورد هدف قرار میدهد.
حمله عمدی به غیرنظامیان بر اساس حقوق بینالملل، جنایت جنگی محسوب میشود. به گفته دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد، اسرائیل از سال ۲۰۲۳ تاکنون دستکم ۱۵ خبرنگار در لبنان و ۲۱۰ خبرنگار در غزه را کشته است. گزارشها همچنین نشان میدهد که نیروهای اسرائیلی برای ساعتها مانع رسیدن آمبولانسهای لبنانی به محل حادثه و امدادرسانی به امال خلیل و زینب فرج شدند. بنا بر این گزارشها، در مقطعی نیروهای اسرائیلی با پرتاب نارنجکهای صوتی به سوی امدادگران صلیب سرخ لبنان و تیراندازی به آمبولانسهای آنان، عملیات نجات را مختل کردند.
این تأخیر در امدادرسانی ممکن است به مرگ امال خلیل منجر شده باشد؛ چرا که گزارشهای بیمارستانی حاکی از آن است که او حتی ساعتها پس از حمله هوایی اسرائیل، که ساختمانی را بر سر او و زینب فرج فرو ریخت، همچنان علائم حیاتی داشته است. در ۲۲ آوریل ۲۰۲۶، این دو خبرنگار برای بررسی گزارشهایی مبنی بر خروج نیروهای اسرائیلی از منطقه، با خودرو راهی روستای طیری در جنوب لبنان شدند. زینب فرج و امال خلیل از خودروی خود پیاده شده و در محل دیگری پناه گرفته بودند. فرج میگوید در تمام این مدت پهپادهای کوچک شناسایی اسرائیل در ارتفاعی بسیار پایین بر فراز آنها پرواز میکردند. او میگوید: «پهپادها آنقدر نزدیک شدند که کمتر از یک متر با صورت من و امل فاصله داشتند.»
بعد از ظهر یکی از نیروهای دفاع مدنی لبنان با امل خلیل تماس گرفت و از او خواست سوار خودرو شود و از روستا خارج شود، زیرا هنوز مجوز ورود نیروهای امدادی از طریق سازوکار هماهنگی صادر نشده بود. چند دقیقه بعد ارتش اسرائیل خودروی این دو خبرنگار را هدف حمله قرار داد و هر دو زن زخمی شدند. فرج روایت میکند: «شیشه و تکههای آوار به سمت ما پرتاب شد. احساس کردم پرده گوشم پاره شده است. امال از ناحیه بینی و سر بهشدت خونریزی داشت و ترکشهایی به بازو و رانش اصابت کرده بود؛ دیگر نمیتوانست پایش را حرکت دهد.» این دو زن برای در امان ماندن، خود را بهسختی به ساختمانی در نزدیکی محل رساندند و در آن پناه گرفتند. آنها همچنان با افراد مختلف تماس میگرفتند و درخواست کمک میکردند، اما به آنها گفته میشد تا زمانی که مجوز ورود از طریق سازوکار هماهنگی صادر نشود، امکان اعزام نیروهای امدادی وجود ندارد.
کمی بعد، اسرائیل سومین حمله را انجام داد و ساختمانی را که این دو خبرنگار در آن پناه گرفته بودند، بمباران کرد. در پی این حمله، ساختمان فروریخت و هر دو زن زیر آوار گرفتار شدند. سرانجام، ساعت ۵ بعدازظهر، به نیروهای صلیب سرخ لبنان اجازه ورود به روستا داده شد. امدادگران توانستند زینب فرج را که دچار شکستگی جمجمه، آسیبهای شدید به پای راست و چشم، و لهشدگی دست شده بود، از محل خارج کنند. اما موفق به نجات امال خلیل نشدند. او همچنان زیر آوار گرفتار مانده بود.
امدادگرانی که برای نجات مجروحان وارد منطقه شده بودند هم هدف حمله یک پهپاد اسرائیلی قرار گرفتند؛ پهپادی که یک نارنجک صوتی در نزدیکی آنها رها کرد. شاهدان همچنین گفتهاند که در جریان عملیات تخلیه، صدای رگبار گلوله به گوش میرسید. افزون بر این، سازمان دیدهبان حقوق بشر با بررسی تصاویر آمبولانسها اعلام کرد که آثار اصابت گلوله بر بدنه آنها با شلیک سلاحهای سبک مطابقت دارد. در نتیجه این حملات، نیروهای امدادی ناچار شدند تنها زینب فرج را از محل خارج و عقبنشینی کنند. ارتش اسرائیل سرانجام ساعت ۸:۱۵ شب با ورود دوباره گروههای امداد و نجات به شهر موافقت کرد. پیکر امال خلیل ساعت ۱۱ شب از زیر آوار بیرون کشیده شد. بررسی پیکر او در بیمارستان تبنین نشان داد که احتمالاً حدود ساعت ۷ عصر جان باخته است؛ یعنی حدود دو ساعت و نیم پس از آخرین حمله. او در تمام این مدت زیر آوار گرفتار بود و در انتظار نجات به سر میبرد، در حالی که ارتش اسرائیل با جلوگیری از ورود نیروهای امدادی، مانع از تلاش برای نجات جان او شده بود.
هر سه سازمان حقوق بشری خواستار پاسخگویی درباره کشته شدن امال خلیل شدهاند و این حادثه را بخشی از الگویی گستردهتر از مصونیت از مجازات نیروهای ارتش اسرائیل در قبال حملات علیه غیرنظامیان توصیف کردهاند. مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقای سازمان عفو بینالملل، میگوید: «مصونیتی که نیروهای اسرائیلی طی سه سال گذشته در قبال کشتن خبرنگاران و دیگر غیرنظامیان در لبنان از آن برخوردار بودهاند، به ارتش اسرائیل این امکان را داده که به حملات هوایی غیرقانونی خود، از جمله حملات مستقیم علیه غیرنظامیان، ادامه دهد. مدتهاست که زمان آن فرارسیده که جامعه بینالمللی یک تحریم جامع تسلیحاتی علیه اسرائیل اعمال کند.»

