دیدبان آزار: روزنامه گاردین در گزارشی تحقیقی که با همکاری سازمان خبرنگاران عرب برای روزنامه‌نگاری تحقیقی منتشر کرده، با تکیه بر اظهارات چهار زندانی فلسطینی سابق خبر داده که نیروهای اسرائیلی در دوران بازداشت با استفاده از سلاح‌های شوک الکتریکی ساخت شرکت آمریکایی اکسون آنها را شکنجه کرده‌اند. این گزارش به شواهدی از تداوم روابط تجاری میان این شرکت آمریکایی و طرف‌های اسرائیلی اشاره می‌کند؛ آن هم در شرایطی که سازمان‌های حقوق بشری بارها درباره استفاده از شوک الکتریکی برای شکنجه و بدرفتاری با زندانیان هشدار داده‌اند.

یکی از افرادی که در این گزارش با نام مستعار عیسی معرفی شده، مردی ۴۳ ساله با دو پای قطع‌شده است که پس از حمله موشکی اسرائیل به خانه‌اش، در ژانویه ۲۰۲۴ در اردوگاه جبالیا در شمال غزه بازداشت شد. او گفته است که در زندان عوفر، نیروهای اسرائیلی او را به‌شدت کتک زده، در حالی که بدنش را محکم بسته بودند به او شوک الکتریکی وارد کرده و با گلوله‌های پلاستیکی نیز به او شلیک کرده‌اند. بیش از یک سال پس از این اتفاقات، آثار زخم‌های ناشی از شوک همچنان روی بدن او دیده می‌شود. شورای بین‌المللی توان‌بخشی قربانیان شکنجه نیز اعلام کرده است که الگوی آثار باقی‌مانده با واردکردن مکرر شوک الکتریکی در شرایطی که فرد به‌شدت مهار شده باشد، سازگار است. این مرد در اکتبر ۲۰۲۵ آزاد شد.

سه زندانی سابق دیگر نیز به محققان گفته‌اند که در فاصله سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ با سلاح‌هایی  ساخت شرکت اکسون مورد شکنجه قرار گرفته‌اند. یکی از این افراد گفته است که پیش از واردکردن شوک الکتریکی، بدنش را با آب خیس کرده‌اند؛ اقدامی که به گفته او شدت رنج و شکنجه را افزایش داده است. او همچنین گفته که پس از این اتفاق همچنان از اختلال شدید بینایی، گرفتگی‌های عضلانی و غش‌کردن‌های مکرر رنج می‌برد. گزارش گاردین همچنین به دو ویدئوی منتشرشده از سوی سازمان زندان‌های اسرائیل اشاره می‌کند که در آن‌ها سلاح‌هایی دیده می‌شوند که به نظر می‌رسد از نوع تیزرهای تولیدشده توسط اکسون باشند..

بر اساس این تحقیق، ارتباط تجاری اکسون با نهادهای امنیتی اسرائیل سابقه‌ای چندده‌ساله دارد. در سال ۲۰۱۶، یک توزیع‌کننده اسرائیلی قراردادی برای تأمین سلاح‌های شوک الکتریکی تیزر و تجهیزات جانبی آن‌ها امضا کرد. همچنین در سال ۲۰۲۵، شرکت اکسون یک توزیع‌کننده دیگر در اسرائیل معرفی کرد که محصولات این شرکت را عرضه می‌کند و نهادهایی از جمله پلیس اسرائیل و سازمان زندان‌های این کشور در شمار مشتریان آن قرار دارند. در ژوئن ۲۰۲۵ نیز اکسون در کنفرانسی در اسرائیل، مدل‌های جدید سلاح‌های شوک الکتریکی خود را به نمایندگان نهادهای امنیتی این کشور معرفی کرد. این روابط، نگرانی‌هایی درباره ادامه صادرات تجهیزات آمریکایی به نهادهایی ایجاد کرده است که کارکنان آن‌ها به شکنجه و بدرفتاری با زندانیان متهم شده‌اند.

سازمان ملل متحد علیه شکنجه در نوامبر ۲۰۲۵ از افزایش شدید گزارش‌های شکنجه و بدرفتاری در بازداشتگاه‌های اسرائیل پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ ابراز نگرانی کرد. این کمیته به اتهاماتی درباره خشونت جنسی، تجاوز و استفاده از شوک الکتریکی علیه اندام‌های تناسلی و مقعد زندانیان نیز اشاره کرده بود. عفو بین‌الملل هم پیش‌تر خواستار کنترل‌های سخت‌گیرانه‌تر بر تجارت و صادرات تجهیزات شوک الکتریکی شده بود تا از استفاده آن‌ها برای شکنجه و نقض حقوق بشر جلوگیری شود. خشونت جنسی و شکنجه سیستماتیک در زندان‌های اسرائیل همواره موضوعی نگران‌کننده بوده که نهادهای حقوق بشری و بین‌المللی نسبت به آن هشدار داده‌اند.

 

خشونت و شکنجه سیستماتیک در زندان‌های اسرائیل

در ۱۲ آوریل ۲۰۲۶، ناظر حقوق بشر اروپا-مدیترانه (Euro-Med Human Rights Monitor) گزارشی با عنوان «نسل‌کشی دیگری پشت دیوارها» منتشر کرد که خشونت جنسی علیه زندانیان و بازداشت‌شدگان فلسطینی در زندان‌ها و مراکز بازداشت اسرائیل را مورد بررسی قرار می‌داد. در این گزارش فلسطینیانی که پس از ماه‌ها بازداشت آزاد شده‌اند، تجربه‌های خود را درباره شکنجه، تجاوز، تحقیر جنسی و آسیب‌های جسمی و روانی بازگو کرده‌اند. به گفته این نهاد، خشونت‌های مستندشده محدود به موارد پراکنده آزار و بدرفتاری نبوده‌اند، بلکه شهادت‌ها از تکرار برخی روش‌ها و استفاده از خشونت جنسی به‌عنوان ابزاری برای ارعاب، تحقیر و اعمال فشار بر بازداشت‌شدگان حکایت دارند. گزارش همچنین مدعی است که فیلم‌برداری از تعرض‌ها، تهدید به انتشار تصاویر و استفاده از آسیب‌پذیری اجتماعی قربانیان، بخشی از روش‌های اعمال فشار بوده است.

این گزارش بر اساس مصاحبه‌های محرمانه با زندانیان سابق فلسطینی، عمدتاً از نوار غزه، تهیه شده است. یکی از تکان‌دهنده‌ترین شهادت‌های گزارش متعلق به وجدی، مردی ۴۳ ساله است که حدود یک سال در بازداشت بوده است. او روایت می‌کند که هنگام بازجویی، مأموران او را برهنه به تخت فلزی بستند و از او درباره اتهاماتی مرتبط با زنان اسرائیلی سؤال کردند. پس از انکار اتهامات، یکی از سربازان به او تجاوز کرد. وجدی می‌گوید هر بار که از شدت درد فریاد می‌زد، او را کتک می‌زدند. به گفته او، سربازان در جریان تعرض از او فیلم می‌گرفتند و او را مسخره می‌کردند. او همچنین ادعا کرد که پس از این تعرض، بار دیگر مورد تجاوز قرار گرفت و در ادامه، از سگ نیز برای تعرض جنسی به او استفاده شد. او گفت که در همان روز چند بار دیگر مورد تجاوز قرار گرفت و دو روز بعد نیز خشونت جنسی تکرار شد.

زنی ۴۲ ساله از شمال غزه روایت کرده که در اواخر اکتبر ۲۰۲۴، هنگام آوارگی اجباری از بیت‌لاهیا بازداشت شده است. تحقیر از لحظه بازداشت آغاز شد. حجاب او را به اجبار برداشتند و او را در شرایطی سرد و در معرض دید دیگران قرار دادند. او گفته است که در میان ده‌ها بازداشت‌شده مرد، تنها زن بوده است. او بعداً به بازداشتگاه سدی تیمان منتقل شد. در آنجا با تهدید اسلحه مجبور شد برهنه شود. او شهادت داد که مأموران برای لحظاتی چشم‌بندش را کنار زدند تا متوجه شود که دو سرباز از بدن برهنه او عکس می‌گیرند. این زن گفته است که در روز سوم بازداشت، چهار سرباز نقاب‌دار او را به اتاق کوچکی بردند که میز فلزی ثابتی در آن قرار داشت. او را به میز بستند و دو سرباز به او تجاوز کردند، در حالی که دو نفر دیگر از این تعرض فیلم می‌گرفتند. تعرض در روز بعد تکرار شد و زن ساعت‌های طولانی برهنه، مجروح و در همان اتاق رها شد. در ادامه، خشونت با آویزان‌کردن از دست‌ها، شوک الکتریکی و تهدید به انتشار تصاویر تجاوز و عکس‌های برهنه ادامه یافت. تصاویر برای وادارکردن این زن به همکاری اطلاعاتی مورد استفاده قرار گرفتند.

 

خشونت جنسی و راندن فلسطینیان از کرانه باختری

از طرفی دیگر بر اساس پژوهشی از «کنسرسیوم حفاظت از کرانه باختری»، خشونت جنسی و جنسیت‌محور، از جمله آزار جنسی، برهنه‌کردن اجباری، تهدید به تجاوز و تحقیر جنسی، از سوی برخی شهرک‌نشینان و سربازان اسرائیلی علیه فلسطینیان به کار گرفته شده و به افزایش فشار بر خانواده‌ها برای ترک خانه و زمین‌هایشان دامن است. پژوهشگران دست‌کم ۱۶ مورد خشونت جنسی مرتبط با منازعه را از سال ۲۰۲۳  ثبت کرده‌اند. گزارش تأکید می‌کند که این رقم احتمالاً کمتر از میزان واقعی است، زیرا شرم اجتماعی، انگ و ترس از افشای تجربه‌ها مانع گزارش‌دهی بسیاری از قربانیان می‌شود.

در مصاحبه‌های انجام‌شده، اشکال مختلفی از خشونت جنسی و جنسیت‌محور علیه فلسطینیان را می‌توان ردیابی کرد؛ از جمله آزار کلامی با محتوای جنسی و تهدید به تجاوز، برهنه‌سازی اجباری و بازرسی‌های بدنی دردناک و تحقیرآمیز، تعرض به زنان، مردان و کودکان، نمایش عمدی اندام‌های تناسلی در برابر فلسطینیان، از جمله کودکان، ضرب‌وشتم، ادرارکردن روی افراد برهنه یا بسته‌شده و انتشار تصاویر تحقیرآمیز. همچنین مواردی از زیر نظر گرفتن زنان هنگام استفاده از سرویس‌های بهداشتی و اعمال تهدید یا تعرض در فضای خصوصی خانه‌ها گزارش شده است. گاردین به شهادت زنی اشاره می‌کند که گفته  دو سرباز زن، همراه با شهرک‌نشینان، وارد خانه‌اش شدند و او را مجبور به درآوردن لباس‌هایش برای بازرسی بدنی کردند. به گفته او، این روند شامل دستورهای دردناک برای بازکردن پاها، اظهارات توهین‌آمیز و لمس نواحی خصوصی بدنش بوده است.

بیش از دوسوم خانوارهای آواره‌ای که در این پژوهش بررسی شدند، تهدیدهای فزاینده علیه زنان و کودکان، به‌ویژه خشونت جنسی و آزار دختران، را از عوامل تعیین‌کننده در تصمیم خود برای ترک خانه عنوان کردند. گزارش نمونه‌هایی از پیامدهای این وضعیت را هم شرح داده است. برخی دختران به دلیل ترس از آزار، تحصیل را رها کرده‌اند؛ شماری از زنان کار خود را متوقف کرده یا برای کاهش خطر مواجهه با آزار در خانه مانده‌اند؛ و برخی خانواده‌ها زنان و کودکان را از محل زندگی دور کرده‌اند، در حالی که مردان برای حفاظت از خانه، زمین یا دام‌ها در محل باقی مانده‌اند. همچنین، دست‌کم شش خانواده از میان خانواده‌های مصاحبه‌شده برای دختران ۱۵ تا ۱۷ ساله خود ازدواج ترتیب داده بودند، با این تصور که ازدواج می‌تواند آنان را از خطر آزار و خشونت دور نگه دارد.

بنا بر اظهارات مرکز زنان برای کمک حقوقی و مشاوره (WCLAC) در رام‌الله، خشونت جنسی و آزار زنان و دختران، در کنار دیگر فشارها، به ازهم‌گسیختگی زندگی اجتماعی و جابه‌جایی جوامع فلسطینی دامن می‌زند. کیفایه خریم، مسئول واحد حمایت‌گری این مرکز، می‌گوید موارد ثبت‌شده احتمالاً تنها بخش کوچکی از واقعیت را نشان می‌دهند، زیرا ایجاد اعتماد در جوامع آسیب‌دیده و دریافت شهادت‌ها به تلاش و زمان زیادی نیاز داشته است. گزارش همچنین مدعی است که سربازان اسرائیلی در برخی از این حوادث مانع وقوع خشونت نشده‌اند و تحقیقات مؤثری درباره آن‌ها انجام نداده‌اند. ارتش اسرائیل نیز به پرسش‌های گاردین درباره اتهامات آزار جنسی از سوی سربازان پاسخ نداده است.

 

فعالان ناوگان کمک‌رسانی به غزه از آزار جنسی و تجاوز در بازداشت اسرائیل خبر دادند

طبق گزارش گاردین، منتشرشده در می 2026، نیروهای اسرائیلی ۴۳۰ نفر را که در ۵۰ کشتی حضور داشتند، در آب‌های بین‌المللی بازداشت کردند. این افراد قصد داشتند کمک‌های بشردوستانه را به نوار غزه برسانند. پس از آزادی و انتقال شماری از فعالان به کشورهایشان، روایت‌هایی درباره برخورد خشونت‌آمیز در جریان توقیف کشتی‌ها، انتقال به مراکز بازداشت و دوران حبس منتشر شد. فعالان ناوگان اعلام کردند که برخی از بازداشت‌شدگان هدف گلوله‌های پلاستیکی از فاصله نزدیک قرار گرفته‌اند و ده‌ها نفر دچار شکستگی استخوان شده‌اند. همچنین به گفته آنان، دست‌کم ۱۵ مورد خشونت جنسی، از جمله تجاوز، گزارش شده است.

لوکا پوجی، اقتصاددان ایتالیایی که در میان بازداشت‌شدگان بود، پس از بازگشت به رم به خبرگزاری رویترز گفت که ماموران اسرائیلی افراد را برهنه کرده، روی زمین انداخته و لگد زده‌اند. همچنین شماری از بازداشت‌شدگان با دستگاه شوک الکتریکی مورد حمله قرار گرفته‌اند، برخی هدف آزار جنسی بوده‌اند و دسترسی بعضی افراد به وکیل هم محدود شده است. سابرینا شاریک، که در سازمان‌دهی بازگشت ۳۷ شهروند فرانسوی از ناوگان مشارکت داشته می‌گوید پنج نفر از فعالان فرانسوی پس از انتقال به ترکیه در بیمارستان بستری شدند. به گفته او، برخی از آنان دچار شکستگی دنده یا مهره‌های ستون فقرات شده بودند و تعدادی هم گزارش دادند که مورد خشونت جنسی و تجاوز قرار گرفته‌اند. همچنین آدرین ژوان، یکی از شهروندان فرانسوی شرکت‌کننده در ناوگان، در تصویری منتشرشده، کبودی‌هایی روی پشت و ساعدهای خود نشان داد.  به گفته فعالان، برخی از موارد بدرفتاری در دریا و پس از توقیف کشتی‌ها رخ داده و برخی دیگر به دوران بازداشت و زندانی‌شدن آنان در اسرائیل مربوط بوده است.