دیدبان آزار: در میانه جنگ، روند اجرای احکام شدت گرفت و تا امروز ادامه پیدا کرده است. کمیته پیگیری بازداشتشدگان نوشته است که «در یک ماه گذشته، همزمان با ادامه جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران و در شرایطی که اینترنت بینالملل از ابتدای این درگیریها قطع شده و اکنون حدود پنجاه روز است که این قطعی ادامه دارد، هفده زندانی سیاسی در ایران اعدام شدهاند که دستکم هشت نفر از آنان از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه بودهاند. براساس تحقیقات و مستندات جمعآوری شده توسط کمیته پیگیری وضعیت بازداشتشدگان، دستکم ۲۸ معترض بازداشتشده در جریان اعتراضات دیماه، با خطر اجرای حکم اعدام روبرو هستند.» کمیته پیگیری بازداشتشدگان گروهی داوطلبانه است که در سال ۱۴۰۱، برای پیگیری وضعیت بازداشتشدگان و اطلاعرسانی درباره وضعیت آنها تشکیل شد. این کمیته توجه ویژهای به محکومان اعدام و زندانیان در معرض مجازات سلب حیات داشته و از طریق ارتباط با خانوادهها و آشنایان این افراد، نقش مهمی در راستای اطلاعرسانی درباره افراد در معرض اعدام داشته است. در پی سرکوب گسترده اعتراضات دیماه، این کمیته دوباره فعالیت خود را از سر گرفت. شیوا نظرآهاری از اعضای این کمیته به دیدبان آزار میگوید: «بعد از اعتراضات دیماه، طبق تجربه و پیشینهای که داشتیم، تصمیم گرفتیم که کارمان را دوباره شروع کنیم. البته کمی دیر کار استارت خورد، حدودا یک ماه از اعتراضات گذشته بود. حس کردیم نیاز به این مستندسازی هست، با توجه به اینکه اینبار هم مثل «زن، زندگی، آزادی»، عمده توجهها به سمت کشتهشدهها بود، که هزاران نفر بودند و سازمانهای مختلفی تلاش داشتند اسامی را گردآوری و مستند کنند و بازداشتشدگان در بین آنهمه عزا و کشتار، در حاشیه بودند.»
او ادامه میدهد: «در دوران «زن، زندگی، آزادی» هم به همین دلیل فکر کردیم حتما باید گروهی تخصصی پیگیر وضعیت بازداشتشدگان باشد. حالا تجربه بیشتری داشتیم و پیشبینی هم میشد که حجم کار خیلی سنگین خواهد بود. در دوران اعتراضات ۱۴۰۱، طی یک سال فعالیت، ما بیش از پنج هزار اسم از بازداشتشدگان گردآوری کردیم. در حالی که در این دوره در همین چند هفتهای که کار ما تداوم داشت، حدود ۳۸۰۰ اسم جمعآوری کردیم و این را هم میدانیم که عده بسیاری اصلا در این فهرست نیستند و ما اساسا از دستگیری آنها باخبر نشدهایم.» با آغاز جنگ و قطعی اینترنت و ارتباطات، کمیته پیگیری بازداشتشدگان هم بهعنوان گروهی که اساس کارش ارتباط با خانوادههای زندانیان و دریافت اطلاعات از آنها بود، تحت تاثیر قرار گرفت. نظرآهاری توضیح میدهد: «امکان تماس دیگر وجود نداشت، بنابراین ما عملا منابع خود را از دست دادیم و بخش عمده کار کمیته متوقف شد. دیگر نمیتوانستیم خبر و اطلاعات از منابع اصلی دریافت کنیم و یا اطلاعات ارسالشده را راستیآزمایی کنیم و صحت و سقم آنها را با خانوادهها چک کنیم. به همین دلیل ناگزیر فعالیت ما کاهش پیدا کرد. کمی بعد هم روند اجرای احکام اعدام آغاز شد که قابل پیشبینی بود.»
اواسط فروردین، قوه قضاییه اعلام کرد محمدامین بیگلری و شاهین واحدپرست را که در اعتراضات دی ماه بازداشت شدند، اعدام کرده است. امیرحسین حاتمی، یکی دیگر از معترضان دی ماه، هم سه روز قبل با اتهامات مشابهی اعدام شده بود. روز ۲۸ اسفند، مهدی قاسمی، صالح محمدی و سعید داودی به چوبه دار سپرده شدند. به گزارش خبرگزاری میزان مهدی قاسمی، صالح محمدی قصاص شدند و سعید داودی اعدام شد. بر اساس این گزارش قصاص این دو نفر به دلیل مشارکت در قتل محمد قاسمی هماپور و عباس اسدی، ماموران فراجا بوده و سعید داودی به جرم محاربه اعدام شد. طبق این گزارش، این افراد در جریان اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ در قم بازداشت شدند و تحت نظر و بازجویی قرار گرفتند. اعدامهای اخیر محدود به احکام صادرشده پس از اعتراضات دیماه نبوده است و از روز دهم فروردین تاکنون، شش زندانی متهم به همکاری با سازمان مجاهدین خلق از جمله وحید بنیعامریان و ابوالحسن منتظر که سال ۱۴۰۲ بازداشت شده بودند به دار آویخته شدند.
همچنین چهار معترض بازداشتشده در جریان اعتراضات دیماه به نامهای محمدرضا مجیدیاصل، بیتا همتی (همسر او)، بهروز زمانینژاد و کوروش زمانینژاد به اتهام «اقدام عملیاتی برای دولت متخاصم» به اعدام محکوم و ضبط اموال محکوم شدند. به گزارش کمیته پیگیری بازداشتشدگان، طبق این حکم، امیر همتی (برادر بیتا همتی) نیز به ۵ سال و ۸ ماه حبس محکوم شده است. اتهام اصلی این چهار نفر، پرتاب بلوک سیمانی به سمت نیروهای بسیجی و امنیتی و آتش زدن اموال عمومی در جریان اعتراضات بامداد ۱۹ دیماه عنوان شده است. همچنین گفته میشود که خانوادههای این افراد تحت فشار شدید قرار دارند. آنها پس از دستگیری توسط شخص غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضاییه، در ویدیویی که از کانالهای مرتبط با حکومت پخش شد، مورد بازجویی و سوال و جواب قرار گرفتند. براساس اخبار رسیده به کمیته پیگیری این حکم توسط شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب صادر شده و هماکنون برای فرجامخواهی به دیوان عالی کشور ارسال شده است.
شیوا نظرآهاری میگوید: «همواره یکی از نگرانیهای جامعه مدنی مدنی این بوده که فضای میلیتاریزهشده و جنگ، باعث افزایش سرکوبها در داخل کشور میشود و اعدام یکی از شدیدترین اشکال سرکوب است. این نگرانی همیشه وجود داشته که جمهوری اسلامی از شرایط جنگی استفاده میکند و حکم زندانیان محکوم به اعدام را اجرا میکند. همزمان قطعی اینترنت، امکان اطلاعرسانی و اعتراض افکار عمومی را از بین برده و سرکوب را شدیدتر میکند. برای مثال دستگاه قضایی، شش زندانی سیاسی که از سه سال قبل محکوم به اعدام بودند اما حکمشان اجرا نشده بود را به چوبه دار کشید. همینطور خیلی سریع روند اجرای اعدام معترضان دیماه را آغاز کرد. با توجه به قطعی اینترنت و فقدان دسترسی مردم ایران به اینترنت بینالملل، ما اخبار این اعدامها را از طریق انتشار در منابع حکومتی دریافت میکنیم. امکان اعتراض و سازماندهی مسدود است و واکنش جمعیای به این اعدامها صورت نمیگیرد؛ بهدلیل عدم دسترسی به اطلاعات و سرعت اجرای احکام.»
امروز نیز قوه قضائیه جمهوری اسلامی اعلام کرد که امیرعلی میرجعفری، از معترضان بازداشتشده در اعتراضات دی ماه، صبح روز اول اردیبهشت ۱۴۰۵ اعدام شده است. حکم اعدام این معترض در حالی اجرا شده که پیشتر هیچگونه اطلاعاتی درباره بازداشت و روند رسیدگی به پرونده او منتشر نشده بود. خبرگزاری میزان، ارگان رسمی قوه قضائیه، میرجعفری را متهم به «آتشزدن مسجد جامع قلهک» کرده و نوشته است او «لیدری اقدامات ضد امنیتی شبکه موساد در آن منطقه را برعهده داشت.» قوه قضائیه گفته است که حکم اعدام پس از طی «روال قانونی» و تأیید در دیوان عالی کشور اجرا شد. از زمان و شرایط برگزاری دادگاه برای این جوان و چگونگی دسترسی او به وکیل و همچنین سن دقیق او خبری منتشر نشده است. شیوا نظرآهاری میگوید صدور و اجرای فوری احکام اعدام در مدتی کوتاه سابقه دارد، اما بسیار پرسشبرانگیز است که در شرایطی جنگی و سپس تعطیلات نوروز، که بسیاری از نهادهای قضایی در وضعیت نیمهتعطیل هستند، چطور دادگاه تجدیدنظر به این سرعت پروندههای اعدام را بررسی و احکام را تایید کرده است؟ بهطوری که حتی وکلا فرصت اعتراض مجدد به حکم، مثل درخواست اعاده دادرسی یا تقاضای عفو یا تخفیف مجازات را نداشتهاند. در حالی که در بسیاری از پروندههای اعدام این روند ممکن است تا مدتها به درازا بکشد و تمامی ظرفیتهای نظام حقوقی برای توقف حکم به کار گرفته شود.
شیوا نظرآهاری میگوید در این شرایط که همچنان سایه جنگ و ویرانیهایش بر زندگی مردم سنگینی میکند و همزمان قطعی اینترنت زیست و معیشت مردم را متاثر کرده، شاید دشوار بشود صدای مخالفت با اعدام را دوباره قدرتمند و احیا کرد: «متاسفانه در شرایطی این اعدامها بیوقفه صورت میگیرد که امکان واکنش جمعی یکصدا و پررنگی هم نیست. اگر مقایسه کنیم با «زن، زندگی، آزادی»، درست است که آن زمان هم نتوانستیم جلوی اعدامها را بگیریم، اما در شبکههای اجتماعی بهطور گسترده اعتراض صورت میگرفت، مردم جمعی سوگواری و دادخواهی میکردند. خانوادههای آنها در شبکههای اجتماعی ویدئو منتشر میکردند و مردم را به حمایت و همبستگی فرا میخواندند. این خانوادهها به جنبش دادخواهی ایران پیوستند. فعالان مدنی به دیدار و همراهی این خانوادهها میرفتند. تصاویر محسن شکاری، مجیدرضا رهنورد، محمد حسینی و محمدمهدی کرمی همهجا منتشر میشد و ... اما به دلیل سرکوب شدیدتر در شرایط جنگی، در مواجهه با اعدام معترضان دیماه چنین جریانهایی که گاهی میتواند در برابر اعدامهای آتی بازدارندگی ایجاد کند، شکل نگرفت. ما از خانوادههای این افراد مطلقا خبری نداریم، صدا و تصویری نداریم، نمیدانیم در چه شرایطی هستند و چه بر آنها گذشته و میگذرد. اما تنها راهی که شاید شاید بتوانیم روند اعدامها را کند کنیم، همین صدای جمعی است.»
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در هفته صدوهفدهم در ۵۶ زندان مختلف با گرامیداشت یاد ۱۲ زندانی سیاسی اعدامشده ادامه پیدا کرده و زندانیان با انتشار بیانیهای از ۵۶ زندان سراسر کشور که در اعتصاب غذا هستند، همبستگی خود را با خانوادههای اعدامشدگان ابراز کردند: «کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در ابتدای سال ۱۴۰۵ نیز با یک جنایت دیگر توسط حکومت اعدامی مواجه شد که در آن شش تن از اعضای خود را، با نامهای وحید بنی عامریان، پویا قبادی، شاهرخ (اکبر) دانشورکار، بابک علیپور، محمد تقوی و ابوالحسن منتظر، در هفته صدوپانزدهم از دست داد. کارزار سهشنبههای نه به اعدام، صمیمانه با خانوادههای این زندانیان اعدامی اعلام همدردی میکند. خانوادههایی که هرگز خسته نشدند و هر هفته در سرما و گرما با این کارزار همراهی کردند و «نه به اعدام» را که خواست عمومی مردم ایران است فریاد زدند.» در این بیانه همچنین نهادهای حقوقبشری بینالمللی برای نجات جان زندانیان سیاسی فراخوانده شدهاند: « اکنون که جنگ و مصائب آن بر فضای ایران سایه افکنده و تمام توجهات به آن معطوف شده است، حکومت نامشروع حاکم بر کشورمان برای ایجاد فضای رعب و وحشت در جامعه، دست به اعدامهای سیستماتیک میزند تا مانع قیام و انقلاب گردد. امروز بسیاری از معترضان دیماه ۱۴۰۴ در سلولهای انفرادی در بیخبری کامل به سر میبرند. طبق اخبار رسیده تنها در بند ۳۵ واحد ۳ قزلحصار دهها تن در انفرادی محبوسند. بیشتر این زندانیان جوان هستند و جان آنان در خطر جدی است. کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» کلیه نهادهای حقوق بشری و مجامع بینالمللی را برای نجات جان زندانیان سیاسی زیر حکم اعدام فرامیخواند.»
