در ماه‌های اخیر، افراد ال‌جی‌بی‌تی‌کیو‌پلاس، به‌ویژه زنان ترنس، در ترکیه با موجی از بازداشت‌ها و تشدید فشارهای امنیتی و قضایی روبه‌رو شده‌اند. هم‌زمان، یورش پلیس به مرکز اجتماعی و بهداشتی کازا کوئا (Casa Kuà) در برلین نیز اعتراض گسترده فعالان حقوق افراد کوییر و ترنس را برانگیخته است. این دو رویداد، با وجود تفاوت در زمینه و شرایط وقوع، بار دیگر بحث درباره امنیت زنان ترنس، حق دسترسی به خدمات درمانی و حمایتی و پیامدهای برخورد نهادهای دولتی با فضاهای مستقل جامعه کوییر را مطرح کرده‌اند.
افزایش گزارش‌ها درباره بازداشت‌ها و برخوردهای پلیسی علیه زنان ترنس را نمی‌توان جدا از فضای سیاسی و اجتماعی حاکم بر حقوق افراد ترنس بررسی کرد. در سال‌های اخیر، جریان‌های محافظه‌کار و راست‌گرا در برخی کشورها با طرح ادعاهایی درباره تهدید خانواده، نظم اجتماعی و هنجارهای جنسیتی، محدودکردن حقوق افراد ترنس را به یکی از محورهای مناقشه سیاسی تبدیل کرده‌اند. در چنین فضایی، محدودیت دسترسی به درمان‌های تأییدکننده جنسیت، زیر سؤال بردن حق تعیین سرنوشت جنسیتی و افزایش نظارت بر فضاهای مستقل کوییر و ترنس می‌تواند انگ اجتماعی و تبعیض را تشدید کند.
پیامد این وضعیت به خشونت فیزیکی یا بازداشت محدود نمی‌شود. یورش به مراکز اجتماعی، بازداشت‌های گروهی و برخوردهای تحقیرآمیز می‌توانند احساس امنیت زنان ترنس را تضعیف و دسترسی آنان به خدمات درمانی، حمایت اجتماعی و فضاهای امن را دشوارتر کنند. این وضعیت برای زنان ترنس مهاجر و افرادی که با فقر، ناامنی اقامتی یا تبعیض‌های چندگانه روبه‌رو هستند، می‌تواند پیامدهای جدی‌تری داشته باشد؛ چراکه ترس از بازداشت یا بدرفتاری ممکن است آنان را از مراجعه به مراکز درمانی و نهادهای حمایتی بازدارد. از این منظر، بررسی رویدادهای اخیر تنها به معنای پرداختن به چند حادثه جداگانه نیست، بلکه فرصتی برای بررسی تأثیر متقابل تبعیض اجتماعی، محدودیت‌های قانونی و عملکرد نهادهای دولتی بر زندگی و امنیت افراد ترنس است.
ترکیه: «ما آزادی می‌خواهیم!»
پلیس ترکیه در عملیاتی هم‌زمان در هفت استان این کشور در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶، ۴۵ نفر را بازداشت کرد که ۱۲ نفر از آنان زنان ترنس بودند. این عملیات با هماهنگی دادستانی کل آنکارا و با مشارکت واحدهای مبارزه با جرائم اخلاقی پلیس انجام شد.
بر اساس گزارش خبرگزاری کائوس جی‌ال (Kaos GL)، شهرهای آنکارا، دیاربکر، ماردین، چانکری، استانبول، بولو و آنتالیا از جمله مناطقی بودند که عملیات در آن‌ها اجرا شد. دادستانی کل آنکارا مدعی شد مطالب منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی از سوی افراد بازداشت‌شده، مغایر با اخلاق عمومی و مضر برای خانواده‌ها و کودکان بوده و ممکن است «خنثی‌سازی جنسیتی» را ترویج کند یا نظم عمومی را برهم بزند. بازداشت‌شدگان با اتهام‌هایی از جمله «هرزه‌نگاری» و «روسپی‌گری» روبه‌رو شدند.
بر اساس گزارش پیگیری کائوس جی‌ال در ۲۶ اکتبر، از میان ۱۲ زن ترنس بازداشت‌شده، ۹ نفر به بازداشت موقت فرستاده شدند. در مجموع، پرونده قضایی ۵۴ نفر در ارتباط با این عملیات در دست بررسی قرار گرفت.
در واکنش به این اتهام‌ها، انجمن‌های ال‌جی‌بی‌تی‌کیو‌پلاس ترکیه تأکید کردند که «خنثی‌سازی جنسیتی» عنوان مجرمانه‌ای تعریف‌شده در قوانین این کشور نیست. آن‌ها پرسیدند این اصطلاح دقیقاً به چه معناست، بر اساس کدام قانون جرم محسوب می‌شود و بر چه مبنایی هویت افراد ترنس، بدن‌های آنان یا مطالب منتشرشده از سوی آن‌ها در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند تهدیدی علیه خانواده، کودکان و نظم عمومی تلقی شود.
وکلای بازداشت‌شدگان نیز با اعتراض به روند پرونده، خواستار مختومه‌شدن اتهام‌ها و صدور قرار منع تعقیب شدند. آنان اعلام کردند که در صورت ادامه روند قضایی، باید بدون تأخیر کیفرخواست صادر شود، حق دفاع موکلانشان تضمین شود و بازداشت‌شدگان آزاد شوند. منتقدان می‌گویند استفاده از مفاهیم مبهمی مانند «خنثی‌سازی جنسیتی» می‌تواند زمینه جرم‌انگاری هویت و بیان افراد ترنس را فراهم کند.
در واکنش به این عملیات، کارزار «ما آزادی می‌خواهیم» نیز با انتشار بیانیه‌ای بازداشت‌ها را محکوم کرد و خواستار آزادی همه بازداشت‌شدگان شد. این کارزار استفاده از اتهام‌هایی مانند «تشویق به خنثی‌سازی جنسیتی» برای هدف قرار دادن زنان ترنس را مصداق جرم‌انگاری هویت جنسیتی آن‌ها دانست. همچنین درباره استفاده احتمالی پلیس از شیوه «گشت‌زنی مجازی» ابراز نگرانی کرد و با استناد به رأی دادگاه قانون اساسی ترکیه در ۱۹ فوریه ۲۰۲۰، قانونی‌بودن این شیوه را زیر سؤال برد. در بخشی از این بیانیه آمده است: «وجود ترنس ما، که آن‌ها در پی جرم‌انگاری آن هستند، جرم نیست! همه‌جا زندان است؛ ما آزادی می‌خواهیم!»
ادامه بازداشت‌ها و درخواست آزادی زندانیان کوییر و ترنس
بازداشت‌های اخیر در ادامه موج سرکوبی صورت گرفته‌اند که از ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶ و در قالب عملیاتی با عنوان «خانواده‌ام در امان است» آغاز شد. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، در جریان این عملیات ۱۱۷ نفر در ۱۵ شهر بازداشت شدند و در مرحله نخست ۸۳ نفر به بازداشت موقت فرستاده شدند. همچنین دسترسی به ۴۱۹ حساب کاربری در شبکه‌های اجتماعی مسدود شد. گزارش‌های بعدی از تغییر وضعیت قضایی برخی بازداشت‌شدگان خبر دادند؛ ازاین‌رو، آمار اولیه بازداشت موقت را نباید با شمار افرادی که در تاریخ‌های بعد همچنان زندانی بودند، یکسان دانست.
در ادامه اعتراض‌ها به این بازداشت‌ها و وضعیت نامعلوم افراد زندانی، ۱۰۷ نهاد و سازمان با امضای بیانیه‌ای مشترک که از سوی «پلتفرم همبستگی برای برابری» منتشر شد، خواستار آزادی فوری زندانیان کوییر و ترنس شدند. امضاکنندگان، از جمله سازمان‌های ال‌جی‌بی‌تی‌کیو‌پلاس، تشکل‌های زنان، انجمن‌های حقوق بشری، اتحادیه‌های کارگری و احزاب سیاسی، درباره گزارش‌های مربوط به بدرفتاری و شکنجه در جریان بازداشت و زندانی‌شدن ابراز نگرانی کردند.
در این بیانیه آمده است: «وجود، سازمان‌یابی و دفاع از حقوق افراد ال‌جی‌بی‌تی‌کیو‌پلاس جرم نیست. ما مشروعیت‌بخشیدن به نفرت، شکنجه، بازداشت و ممانعت از آزادی تشکل‌یابی به بهانه حفاظت از خانواده را نمی‌پذیریم. ما از حق همه افراد برای برخورداری از زندگی برابر، آزاد و همراه با کرامت دفاع می‌کنیم.»
امضاکنندگان همچنین تأکید کردند که حملات علیه جامعه ال‌جی‌بی‌تی‌کیو‌پلاس را باید در چارچوب تلاش‌ها برای خاموش‌کردن مبارزه برای برابری و آزادی دید. آنان از نهادهای مدافع حقوق بشر، فعالان، فمینیست‌ها، سیاستمداران، اتحادیه‌های کارگری، کانون‌های وکلا و دیگر حامیان برابری خواستند همبستگی خود را تقویت کنند. در بخش دیگری از بیانیه آمده است: «تقویت همبستگی در برابر این فشارها، مسئولیتی جمعی بر دوش همه ماست. ما در کنار هم ایستاده‌ایم و در کنار هم نیرومندیم. تا زمانی که جهان می‌چرخد، به بودن و حضور خود ادامه خواهیم داد!»
پمبه حیات: «ترس را می‌شناسیم، اما مقاومت را بیشتر!»
در همین زمینه، انجمن همبستگی پمبه حیات (Pembe Hayat) با انتشار بیانیه‌ای با عنوان «ترس را می‌شناسیم، اما مقاومت را بیشتر!» نسبت به پیامدهای بازداشت‌های اخیر بر زندگی افراد ترنس، به‌ویژه زنان ترنس شاغل در حوزه کار جنسی، هشدار داد.
این انجمن اعلام کرد که عملیات‌های پی‌درپی، ترسی را که افراد ترنس سال‌ها در نتیجه تبعیض و خشونت تجربه کرده‌اند، تشدید می‌کند. به گفته پمبه حیات، بسیاری از افراد ترنس، اعضای جامعه ال‌جی‌بی‌تی‌کیو‌پلاس و کارگران جنسی اکنون نگران امنیت خود و دوستانشان هستند و نمی‌دانند عملیات بعدی چه کسانی را هدف قرار خواهد داد. در بیانیه این انجمن آمده است که برخی از افراد از ترک خانه، برخی از استفاده از حساب‌های کاربری خود در شبکه‌های اجتماعی و برخی دیگر از ادامه کار برای تأمین معاش می‌ترسند.
پمبه حیات در واکنش به این نگرانی‌ها بر اهمیت همبستگی تأکید کرد و نوشت: «این ترس واقعی است. این نگرانی قابل درک است. و امروز صدایمان را نه برای آن بلند می‌کنیم که به کسی بگوییم نترسد، بلکه برای آنکه یادآوری کنیم هیچ‌کس مجبور نیست به‌تنهایی با این ترس مبارزه کند.»
این انجمن شکل‌گیری خود را بخشی از مبارزه زنان ترنس و کارگران جنسی علیه خشونت دانست و با یادآوری تجربه‌های گذشته، از افرادی سخن گفت که در برابر حملات عقب‌نشینی نکردند، دوستان آسیب‌دیده خود را تنها نگذاشتند، در کنار یکدیگر در راهروهای دادگاه ایستادند و در خیابان صدای اعتراضشان را بلند کردند.
پمبه حیات همچنین به سابقه اخراج و آوارگی اجباری افراد ترنس از محله‌هایشان اشاره کرد و هشدار داد که اگرچه نام عملیات‌ها و عنوان اتهام‌ها تغییر کرده‌اند، تلاش برای کنترل بدن‌ها، هویت‌ها، منابع درآمد و فضاهای زندگی افراد ترنس ادامه دارد. در این بیانیه آمده است: «دیروز به نام پاک‌سازی ما را از محله‌هایمان بیرون می‌راندند؛ امروز با توسل به گفتمان‌هایی مانند اخلاق عمومی، حفاظت از خانواده و خنثی‌سازی جنسیتی، ما را مجرم جلوه می‌دهند.»
این انجمن در پایان بر ادامه همبستگی و مقاومت تأکید کرد و اعلام کرد که در کنار افراد ترنس، دیگر اعضای جامعه ال‌جی‌بی‌تی‌کیو‌پلاس و مدافعان حقوق بشر خواهد ایستاد و برای آزادی کسانی که به دلیل هویت یا فعالیت‌هایشان زندانی شده‌اند، تلاش خواهد کرد.
آلمان: اعتراض به یورش پلیس به مرکز کازا کوئا در برلین
یورش پلیس برلین به مرکز اجتماعی و بهداشتی کازا کوئا (Casa Kuà)، محلی برای گردهمایی و حمایت از افراد کوییر و ترنس موجی از اعتراض را در میان فعالان حقوق ال‌جی‌بی‌تی‌کیو‌پلاس برانگیخت. این عملیات در یکشنبه ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ انجام شد و بحث‌هایی درباره نحوه برخورد نهادهای انتظامی با فضاهای اجتماعی این جامعه و دسترسی افراد ترنس به خدمات درمانی و حمایتی به راه انداخت.
بر اساس گزارش رسانه عمومی آلمان، rbb24، هنگام ورود پلیس به این مرکز در محله کرویتسبرگ برلین، گروهی از زنان ترنس در گردهمایی هفتگی گروه The Dolls of Berlin حضور داشتند. پلیس اعلام کرد که این اقدام در چارچوب تحقیقاتی درباره ظن به توزیع غیرقانونی داروهای نیازمند نسخه پزشکی انجام شده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، داروها، تجهیزات ذخیره‌سازی اطلاعات، مواد مخدر و مقداری پول نقد در جریان عملیات توقیف شدند.
با این حال، فعالان و مسئولان مرکز از نحوه اجرای عملیات انتقاد کردند و آن را اقدامی نامتناسب و ارعاب‌آمیز دانستند. به گفته آنان، برخوردهای این‌چنینی می‌تواند احساس امنیت افراد ترنس و دیگر اعضای جامعه کوییر را در فضاهایی که برای دریافت حمایت اجتماعی و خدمات بهداشتی به آن‌ها مراجعه می‌کنند، تضعیف کند. برخی فعالان این یورش را در بستر گسترده‌تری از فشار بر زنان ترنس، مهاجران، افراد کوییر، طبقه کارگر و دیگر گروه‌های به‌حاشیه‌رانده‌شده ارزیابی کردند.
این رویداد همچنین مسئله دسترسی افراد ترنس به مراقبت‌های پزشکی، از جمله درمان هورمونی، را دوباره به بحث گذاشت. فعالان می‌گویند موانع اداری، تبعیض و کمبود خدمات تخصصی می‌تواند دریافت مراقبت‌های مورد نیاز را برای برخی افراد ترنس دشوار کند؛ ازاین‌رو، امنیت مراکز اجتماعی و درمانی برای افرادی که به این خدمات وابسته‌اند، اهمیت ویژه‌ای دارد.
تجمع اعتراضی در برلین
در پی این عملیات، روز شنبه ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ تجمعی اعتراضی در محله کرویتسبرگ برگزار شد. به گزارش رسانه‌های آلمانی، حدود ۲۵۰۰ نفر در این تجمع شرکت کردند و با شعار «دست از زندگی ترنس‌ها بردارید!» (Hände weg von Trans Leben!) به یورش پلیس اعتراض کردند.
شرکت‌کنندگان خواستار حمایت از جامعه ترنس و بهبود دسترسی به خدمات درمانی شدند. این تجمع همچنین نگرانی‌ها درباره امنیت فضاهای اجتماعی جامعه کوییر و پیامدهای عملیات‌های پلیسی برای افرادی را برجسته کرد که برای دریافت حمایت، خدمات بهداشتی یا ایجاد شبکه‌های همبستگی به چنین مراکزی مراجعه می‌کنند.
بر اساس بیانیه منتشرشده از سوی کازا کوئا، یورش پلیس به گردهمایی هفتگی گروه «دالز» با اعمال زور همراه بوده است. این مرکز اعلام کرد که از حاضران مدارک هویتی خواسته شد و آنان حدود چهار ساعت در ساختمان نگه داشته شدند. به گفته مسئولان مرکز، وسایل شخصی افراد بازرسی شد و برخی کمدهای مرکز نیز آسیب دیدند. این گزارش‌ها از سوی مسئولان کازا کوئا مطرح شده‌اند و باید در کنار توضیحات رسمی پلیس درباره عملیات بررسی شوند.
تشکل کوییر حزب چپ آلمان یورش پلیس را محکوم کرد
تشکل کوییر حزب چپ آلمان (LAG queer) یورش پلیس برلین به کازا کوئا و گروه فمینیستی ترنس «دالز» را اقدامی نامتناسب و تلاشی برای ارعاب جامعه ترنس توصیف کرد. این تشکل در بیانیه خود اعلام کرد که در عملیات روز ۱۸ اکتبر، ۳۸ مأمور مسلح در برابر ۱۳ زن حاضر در مرکز قرار داشتند. این آمار به بیانیه تشکل نسبت داده می‌شود و نباید به‌عنوان آمار مستقل پلیس تلقی شود.
LAG queer این عملیات را اقدامی هدفمند با انگیزه‌های سیاسی دانست و مدعی شد که چنین برخوردهایی به گسترش ترس و بدبینی نسبت به زنان ترنس در میان ساکنان برلین دامن می‌زند. این تشکل همچنین اقدامات را در چارچوب سیاست‌های سناتور امور داخلی برلین از حزب دموکرات مسیحی (CDU) ارزیابی کرد و گفت این سیاست‌ها به افزایش فشار بر جامعه ترنس و دیگر شهروندان منجر شده‌اند. LAG queer در پایان، همبستگی خود را با کازا کوئا و گروه دالز اعلام کرد.
در بخش دیگری از بیانیه، این تشکل حزب دموکرات مسیحی را به تلاش برای لغو قانون حق تعیین سرنوشت جنسیتی و دامن‌زدن به ترس از افراد ترنس، از جمله در کنار حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان (AfD)، متهم کرد. همچنین به موضوع «فهرست‌های صورتی» در ایالت بادن-وورتمبرگ اشاره شد؛ اصطلاحی که به سابقه ثبت و فهرست‌سازی افراد همجنس‌گرا و کوییر از سوی نهادهای حکومتی اشاره دارد و یادآور تاریخ نظارت و سرکوب این افراد است.
LAG queer این یورش را بخشی از آنچه «کارزار نفرت‌پراکنی راست‌گرایان» خواند، دانست؛ کارزاری که به گفته این تشکل، سال‌هاست زنان ترنس، به‌ویژه زنان ترنس مهاجر، و اجتماعات آن‌ها را هدف قرار داده است. این تشکل همچنین بر اهمیت فضاهای اجتماعی خودگردان مانند گروه دالز تأکید کرد؛ فضاهایی که زنان ترنس می‌توانند در آن‌ها تجربه‌های خود را به اشتراک بگذارند، درباره تبعیض گفت‌وگو کنند و بیرون از هنجارهای مسلط سیس‌جنسیتی و دگرجنس‌گرایانه، هویت و فردیت خود را ابراز کنند.
یورش به کازا کوئا بار دیگر پرسش‌هایی درباره امنیت فضاهای مستقل جامعه کوییر و ترنس در آلمان مطرح کرده است: چگونه می‌توان هم‌زمان با رسیدگی قانونی به اتهام‌های احتمالی، از حقوق افراد حاضر در این فضاها، دسترسی آنان به خدمات درمانی و حق برخورداری از محیطی امن برای گردهمایی و حمایت متقابل محافظت کرد؟ برای فعالان حقوق ترنس، پاسخ به این پرسش‌ها بخشی از بحث گسترده‌تر درباره برابری، امنیت و حق زندگی بدون تبعیض است.
_La_mandra_-_Ramon_Casas_-_Museu_Nacional_d'Art_de_Catalunya.jpg&width=72&height=72)
