دیده بان آزار

آزارهای خیابانی، مصداق خشونت علیه زنان

قصه آزارها علیه زنان در خیابان‌ها و فضاهای عمومی آنقدر تکراری است که گفتن ندارد. تجربه‌ای که شاید بین همه زنان مشترک باشد؛ در هر حال باید گفت آزار خیابانی عملی خشونت‌آمیز است که نه تنها باعث ایجاد احساس خطر و آسیب پذیر بودن در زنان می‌شود، بلکه به تدریج می‌تواند مانع از فعالیت آنان در عرصه عمومی شود.

اهمیت این مساله در سال‌های اخیر چنان است که شاهد کمپین‌ها و گروه‌هایی هستیم که در این خصوص شکل گرفته و فعالیت می‌کنند. از جمله این گروه‌ها، گروه دیده‌بان است که با پوستر نارنجی رنگ «تو سرگرم می‌شوی اما من آزار می‌بینم» در سطح شهر فعالیت می‌کند. این گروه با مردم درباره متلک گفتن و آزار خیابانی و دست درازی به زنان در معابر صحبت می‌کند و از آنها می‌خواهد پوسترهایشان را روی در و دیوار بچسبانند. صحبت با مردم و تولید محتوا درباره آزار خیابانی نقطه عطف کاری است که این گروه انجام می‌دهد.

علاوه بر فعالیت‌های این کمپین، مطالعات جامعه شناختی، روان شناختی و حقوقی مختلفی نیز در این زمینه صورت گرفته که آزار خیابانی را از ابعاد خشونت علیه زنان می‌دانند. از طرفی پیگیری های اخیر این موضوع و نیز تصویب لایحه منع خشونت علیه زنان و قرار دادن اموری از آزار خیابانی زنان در این لایحه ضرورت پرداختن به این مساله را چندین برابر کرده است. آنچنان که نبود قانونی مشخص و عدم پیگیری‌های سفت و سخت در این زمینه سبب شده موارد مربوط به آزار خیابانی نه تنها کاهش نیابد بلکه همواره به دلیل مشکلاتی در این زمینه تداوم داشته باشد.


 آزار خیابانی در بحث های حقوقی

شفائی وکیل پایه یک و عضو کانون وکلای دادگستری در خصوص ماهیت آزار خیابانی در بحث‌های حقوقی و قانونی گفت: آزار خیابانی از نظر قوانین، بعدی از خشونت علیه زنان در معابر عمومی است. البته آزار خیابانی فقط در خصوص زنان نیست. از سال 1317 که روند قانون گذاری شکل گرفت، بند 17ماده 3 آیین نامه امور خلافی به این قضیه پرداخته است. بنابراین بحث ما در خصوص آزار خیابانی نمی‌تواند تنها مختص زنان باشد. چون حتی این امر در مورد پسر بچه‌های نابالغ هم صحت دارد.

او افزود: ماده 619 قانون مجازات اسلامی مصوبه 1375 بصورت مشخص اعلام کرده است که هر کسی که در اماکن عمومی متعرض و یا مزاحم زنان و اطفال شود و یا با حرکاتش به آنها توهینی کند، به حبس از 2 تا 6 ماه و 74 ضربه شلاق محکوم می‌شود. هر کس در اینجا مشمول زن، مرد و بچه می‌شود. لذا محدود کردن این آزار به اطفال و زنان مقداری دامنه را کوچک کرده است.


 آزار خیابانی گفتاری و رفتاری

شفائی در خصوص انواع آزارهای خیابانی گفت: بسیاری از زنان ما آزار خیابانی را تجربه کرده‌اند چه در زمانی که کودک بودند و چه زمانی که بزرگ شده‌اند. درست است که اطلاعات و آمارهای رسمی در این زمینه وجود ندارد اما مطالعات و پژوهش‌هایی که جامعه شناسان انجام داده‌اند به 98 درصد هم رسیده است. آزار خیابانی به دو صورت می‌تواند انجام بگیرد: یکی بصورت گفتاری و متلک و دیگری بصورت رفتاری مثل تعقیب کردن، لمس غیر مجاز و... . 

این حقوقدان افزود: مظاهر آزار خیابانی آنقدر عادی شده است که خیلی از افراد راحت از این قضیه رد می‌شوند. اداره حقوقی قوه قضاییه هم یک نظریه مشورتی در سال 73 دارد مبنی بر اینکه هر گاه مسلم شود که مردی به قصد مزاحمت در اماکن عمومی و یا معابر، زنی را تعقیب کرده و عرفا هم مزاحمت بر آن صادق است، عملش مشمول ماده 3 قانون مجازات حمل چاقو ماده 619 قانون مجازات اسلامی مصوبه 75 است.


لایحه منع خشونت علیه زنان

شفائی در خصوص لایحه منع خشونت علیه زنان و لزوم پرداختن به آزارهای خیابانی گفت: لایحه تامین امنیت زنان در برابر خشونت به این قضیه پرداخته است. یعنی مواردی که در لوایح آمده بحث خشونت را تعریف کرده است و خشونت را در چند بند جنسی، روانی و اقتصادی و... در مواد قانونی ماده 4 آورده و برایش تدابیر حمایتی و پیشگرانه تعیین کرده است.

او افزود: متاسفانه موارد بسیاری از مجازات در حال حذف است. تنها چیزی که اکنون وجود دارد، لایحه تامین زنان در برابر خشونت است. اگرچه امیدواریم دخل و تصرف‌هایی که در این لایحه صورت گرفته باز دوام داشته باشد اما نگاه حاکم در جامعه در واقع نگاه فرادستی مردان نسب به زنان است که اجازه می‌دهد در هر سنی به زن بزرگ یا کوچک متلک پرانی شود و فضا را برای آنها ناامن کند. بهتر است قانونگذار این نوع نگاه را در جامعه تضعیف کند.


مشکلات اثبات قانون جرم آزار خیابانی

این حقوقدان افزود: از نظر قانونی، ادله اثبات قانون جرم آزار خیابانی بسیار محدود است. فرض کنید در لحظه‌ای که مردی یا هر کسی دیگری آزار خیابانی انجام می‌دهد و به نحوی قدرت نمایی نشان می‌دهد و فضا را ناامن میکند، آن خانم به چه نحوی میتواند آن آزار دهنده را نگهدارد و یا چگونه می‌تواند جرمش را اثبات کند. مردمی هم که در حال گذر هستند نمی‌توانند شاهد باشند و از طرفی پلیس هم در این مواقع چک نمی‌کند یعنی عملا این ماده نیاز به بازنگری‌هایی در این زمینه دارد.

 

 پیشنهاداتی برای کاهش جرایم مربوط به آزار خیابانی

شفائی در خصوص ارائه راهکارهایی برای کاهش رفتارهای مربوط به آزار خیابانی گفت: گشت‌ها باید افرادی که در حال آزار خیابانی هستند را گزارش کنند و این امر نیازمند نوعی فرهنگ سازی نیز است. ایراداتی در این زمینه نیز وجود دارد. عده‌ای معتقدند که این قضیه باعث می‌شود که زنان سوء استفاده کنند و به خاطر همین بسیار به این ماده نپرداخته‌اند. اما باید پاسخ داد به راستی چند درصد از زنان از این امر سو استفاده می‌کنند. از طرفی محاکم ما در طی زمان فربه می‌شوند و فرق کسی که دروغ می‌گوید و کسی که درست می‌گوید مشخص می‌شود.

این حقوقدان افزود: جو قوه قضاییه یک جو کاملا مردانه است یعنی قاضی زن نداریم و در حد دادیار مانده‌اند. از طرفی مشاوره‌ها هم اکثرا مردان هستند و پلیس‌ها نیز زمانی که موردی از سوی زنان اعلام می‌شود، به گونه‌ای دیگر به این امر نگاه می‌کنند و این مساله را به مواردی نظیر حجاب و... ربط می‌دهند. همه این موارد سبب می‌شود زنان سکوت اختیار کنند و مراجعه‌ای به دادگستری‌ها و مراجع قضایی نداشته باشند. بنابراین به طور کل باید فرهنگ سازی‌هایی صورت بگیرد.

او همچنین افزود: مطالعات نشان داده، کسانی که آزار خیابانی می‌دهند تمایل به اقتدارگرایی و آزادی‌های بی‌قید و بند دارند. در واقع به نحوی می‌خواهند احساس نیاز به آزادی‌هایشان را به طریقی در جامعه جولان دهند. این افراد به نحوی نیاز به تفریح دارند و این امر یعنی آزارهای خیابانی را راهی برای تفریح و سرگرمی‌های خود می‌دانند.

شفائی افزود: پلیس‌ها و گشت‌های خیابانی باید گزارش‌هایی از آمار آزارگران خیابانی فراهم کنند. چه بسا تعدادی از آنها به این امر عادت کرده‌اند و شکایت‌هایی از آن‌ها به مراجع قضایی شده است. بنابراین ارائه و تهیه این گزارش‌ها می‌تواند در کاهش رفتارهای آسیب‌زا موثر باشد.

 

منبع: ایرنا